Thứ ba, 24 Tháng 3 2020 04:29

PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH VỀ CHỨC NĂNG KINH TẾ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ

Mô hình nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung. Trong mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung (đại diện là mô hình kinh tế Xô-viết), Nhà nước hiện diện ở hầu như mọi ngõ ngách của đời sống xã hội. Nhà nước chịu trách nhiệm toàn diện về phúc lợi kinh tế của mỗi cá nhân, hộ gia đình và kết quả hoạt động chung của toàn bộ nền kinh tế[1]. Mỗi tổ chức, cá nhân trong xã hội chỉ được xem như một trong những mắt xích trong chuỗi giá trị hoạt động kinh tế do Nhà nước thiết kế và trực tiếp tổ chức, chỉ huy, hoạt động theo một kế hoạch hoặc hệ thống kế hoạch thống nhất (gosplan). Việc quyết định sản xuất gì, sản xuất bao nhiêu, sản xuất cho ai, giá cả ở mức nào đều do Nhà nước ấn định thay vì để cho các chủ thể kinh tế (hộ gia đình, nông trại, xí nghiệp) tự chủ và tự quyết[2]. Trong nền kinh tế ấy, chế độ sở hữu tư nhân bị thủ tiêu và được thay thế bằng chế độ công hữu[3]. Nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung kiểu Xô viết được thiết lập bởi Xtalin từ thập niên 90 của thế kỷ XX sau khi Lênin qua đời (1924). Đây cũng là hình mẫu chung cho các quốc gia xã hội chủ nghĩa vào những thập niên 60-70 của thế kỷ XX. Có thể nói, nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung đã chứng minh được tính ưu việt về khả năng tập trung nguồn lực của toàn bộ nền kinh tế khi giải quyết những thách thức chung của quốc gia (nhất là trong thời chiến) nhưng cũng bộc lộ nhiều yếu kém, khiếm khuyết điểm trong điều kiện đất nước hòa bình và trong xu thế cạnh tranh của thời kỳ toàn cầu hóa


[1] Xem Vito Tanzi: Government versus Markets: The Changing Economic Role of the State, New York: Cambridge University Press, 2011, at 43

[2] Xem Philip Hanson: The Rise and Fall of the Soviet Economy: An Economic History of the USSR from 1945, London: Routledge, 2014, at 10-11.

[3] Xem Đặng Phong: Tư duy kinh tế Việt Nam 1975 - 1989, Nxb. Tri Thức, Hà Nội, 2012, tr.61,

Đã xem 7 lần

Đăng ký nhận email

Đăng ký email để có thể có được những cập nhật mới nhất về tải liệu được đăng tải trên website

Tập san đã phát hành