Chủ nhật, 23 Tháng 11 2014 00:00

Đánh giá thực trạng về vai trò của nhà nước trong công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu của MALAYXIA - bài học kinh nghiệm

Ảnh minh họa Ảnh minh họa

I. VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG CÔNG NGHIỆP HOÁ HƯỚNG VỀ XUẤT KHẨU CỦA MALAIXIA

1. Bối cảnh quốc tế và trong nước

Sau những thành công bước đầu thực hiện chiến lược công nghiệp hóa hướng xuất khẩu, tháng 7/1997, Malaixia bị cuốn vào cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ khu vực. Cuộc khủng hoảng đã làm cho nền kinh tế Malaixia bị giảm sút, từ mức tăng trưởng 8,2% năm 1996, còn 7% năm 1997 và - 7,5% năm 1998; đồng RM mất giá tới 70% từ 2,42 RM/USD vào tháng 4/1997 xuống 4,88 RM/USD vào tháng 2/1998; tỷ lệ thất nghiệp và đói nghèo tăng; các nhà đầu tư nước ngoài tỏ ra lo sợ và có xu hướng rút vốn đầu tư ra khỏi Malaixia... Vấn đề ngăn chặn, khắc phục hậu quả của khủng hoảng, ổn định và phát triển kinh tế đã buộc Malaixia phải có những điều chỉnh chính sách kịp thời.

Tình hình kinh tế thế giới những năm 1990 cũng có những biến đổi mạnh. Xu thế toàn cầu hóa, tự do hóa thương mại diễn ra mạnh mẽ cùng với việc bùng nổ công nghệ thông tin và chuyển đổi từ kinh tế công nghiệp sang kinh tế tri thức. Nền kinh tế tri thức lan tỏa nhanh với sự ứng dụng ngày càng phổ biến công nghệ cao làm cho các nền kinh tế có điều kiện tăng trưởng bền vững nhưng đồng thời gia tăng sự liên kết phụ thuộc lẫn nhau, tạo ra cho mỗi nước nhiều cơ hội cũng như thách thức mới, đòi hỏi phải có những chính sách điều chỉnh thích nghi để hội nhập và phát triển. Xu thế này đã tạo cơ hội cho Malaixia đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa, thu hút FDI để nắm bắt những tiến bộ kỹ thuật và công nghệ, phát triển kinh tế, tránh tụt hậu.

Các nền kinh tế Đông Á đã nổi lên trở thành khu vực năng động và phát triển nhất của nền kinh tế thế giới, đem lại nhiều cơ hội đầu tư và thương mại cho các nước trong khu vực này. Sau hơn một thập kỷ cải cách và mở cửa, Trung Quốc đã trở thành một đối thủ cạnh tranh nặng ký đối với các nước đang phát triển, trong đó có Malaixia, đặc biệt là sau khi nước này trở thành thành viên của WTO. Với các lợi thế về thị trường tiêu thụ rộng lớn, tài nguyên phong phú, lao động rẻ, tăng cường đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng, dỡ bỏ các cản trở hành chính, hàng rào thuế quan..., Trung Quốc được đánh giá là địa chỉ hấp dẫn FDI nhất trong các nước đang phát triển đang là đối thủ cạnh tranh thu hút FDI rất mạnh đối với Malaixia và các nước trong khu vực. Tuy nhiên, việc Trung Quốc gia nhập WTO cũng cho phép các nước tận dụng cơ hội, phát huy những lợi thế cạnh tranh để xuất khẩu hàng hoá sang thị trường Trung Quốc rộng lớn đã được dỡ bỏ hàng rào thuế quan.

2. Mục tiêu chiến lược công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu giai đoạn từ 1997 đến nay

Khi cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ châu Á (1997) diễn ra, nhà nước Malaixia đã có những biện pháp thích hợp nhằm khắc phục những tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ và những khó khăn kinh tế trước mắt, đồng thời tận dụng được những cơ hội phát triển trong quá trình mở rộng thương mại.

Trong “Kế hoạch công nghiệp tổng thể lần thứ hai – MIP2” (1996 – 2005), Malaixia đã chủ trương:

- Tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là ngành công nghiệp;

- Tăng cường tính cạnh tranh của nền kinh tế;

- Cải thiện hiệu quả kinh tế;

- Phát triển các ngành công nghiệp theo hướng tri thức và công nghệ thông tin.

Trong kế hoạch trên, các ngành được định hướng phát triển cao hướng về xuất khẩu là: điện, điện tử; công nghiệp vận tải (ôtô, xe máy, vận tải đường biển, hàng không…); hóa chất (hóa dầu và hóa dược); dệt, may; các ngành dựa vào nguồn tài nguyên thiên nhiên (cao su, dầu cọ, thực phẩm, gỗ, cô ca); công nghiệp nguyên vật liệu tiên tiến; công nghiệp chế biến nông sản; máy móc và thiết bị.

Trong điều kiện cụ thể, Malaixia xúc tiến điều chỉnh mạnh mẽ cơ cấu sản xuất - thương mại theo hướng đa dạng hóa cơ cấu hàng xuất khẩu, đồng thời chuyên môn hóa vào nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng và hàm lượng tri thức cao. Xu hướng này tương thích với cuộc chạy đua toàn cầu của nền kinh tế tri thức trong thế giới đương đại hiện nay. Nhà nước đã thực hiện chính sách thúc đẩy tự do hóa thương mại, đầu tư, nhân lực và thông tin nhằm tạo ra môi trường thông thoáng cho sự di chuyển các nguồn lực và đặc biệt có những biện pháp khuyến khích các nhà kinh doanh bước vào những ngành công nghệ cao.

Như vậy, với mục tiêu trở thành quốc gia công nghiệp phát triển vào năm 2020, Malaixia đã chuyển trọng tâm tăng trưởng chủ yếu dựa vào các ngành công nghệ cao, chuyển đổi cơ cấu trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ. Các ngành công nghiệp theo hướng tri thức và công nghệ thông tin được coi là khu vực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Những bước điều chỉnh nhằm chuyển sang nền kinh tế dựa vào tri thức và công nghệ thông tin. Đồng thời, chú trọng phục hồi và tăng cường khả năng cạnh tranh của các ngành công nghiệp truyền thống.

Xem xét mục đích trong điều chỉnh chiến lược công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu của Malaixia trong hội nhập kinh tế quốc tế cho thấy, mục tiêu điều chỉnh chiến lược nhằm giải quyết hai vấn đề cơ bản là: làm thế nào để khai thác được tối đa lợi ích từ hội nhập và toàn cầu hóa kinh tế với phí tổn thấp nhất; giảm thiểu được các tác động bất lợi từ bên ngoài khi thực hiện các nghĩa vụ và cam kết hội nhập dưới nhiều cấp độ để đảm bảo sự thành công cho công nghiệp hóa với tính cách là nước đi sau....

Trên đây là trích dẫn của tài liệu, để xem toàn văn tài liệu xin quý vị tải xuống tệp đính kèm. 

Đã xem 288 lần

Đăng ký nhận email

Đăng ký email để có thể có được những cập nhật mới nhất về tải liệu được đăng tải trên website

Tập san đã phát hành