Thứ bảy, 17 Tháng 3 2018 08:25

Về chế độ mua sắm của chính phủ trung quốc

Ý nghĩa và tác dụng của việc mua sắm Chính phủ

Để thích ứng với sự phát triển của kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa và quy phạm hóa, thể chế hóa hoạt động quản lý tài chính, những năm gần đây cơ quan chính quyền các cấp ở Trung Quốc đã tiến hành thí điểm chế độ mua sắm của chính phủ theo một phương thức mới. Mua sắm của chính phủ là việc chính phủ mua sắm hàng hóa, công trình, dịch vụ trên thị trường để cung cấp cho cơ quan của chính phủ hoặc tổ chức công ích trực thuộc chính phủ, bằng nguồn tiền của chính phủ, theo phương thức, phương pháp trình tự do luật định, dưới sự giám sát của cơ quan tài chính nhằm đáp ứng nhu cầu hành chính bình thường của chính phủ hoặc cung cấp dịch vụ cho các tổ chức công cộng của chính phủ.

Công việc này bao gồm các bước như quy định chính sách mua sắm; quy định trình tự mua sắm, quản lý công việc mua sắm một cách chặt chẽ. Phương thức mua sắm được sử dụng là gọi thầu theo nguyên tắc công khai, bình đẳng, tự do cạnh tranh trên thị trường. Do chính sách mua sắm rõ ràng, theo trình tự quy định, tổ chức quản lý chặt chẽ, công khai minh bạch nên có tác dụng tích cực trong việc tiết kiệm ngân sách, quản lý chi tiêu, kiềm chế tham nhũng, xây dựng cơ chế quản lý dự toán tài chính khoa học, hiệu quả cao.

Trong việc mua sắm của chính phủ, nếu không thực hiện theo đúng quy phạm sẽ xảy ra tình trạng câu kết giữa quan chức chính phủ với nhà cung cấp, phát sinh tham nhũng có lợi cho cá nhân, có hại cho nhà nước. Hiện nay ở Trung Quốc, vẫn có nhiều nơi chưa thực hiện chế độ mua sắm của chính phủ theo thông lệ quốc tế. Ở một số ngành, một số địa phương, việc mua sắm hàng hóa, dịch vụ, xây dựng công trình đều do các đơn vị tự làm, dễ dẫn đến tình trạng không minh bạch, tham nhũng. Nếu tổ chức đấu thầu công khai, cạnh tranh bình đẳng, kết hợp sự giám sát trong nội bộ với sự giám sát của xã hội thì có thể ngăn ngừa tham nhũng.

Theo kinh nghiệm của Trung Quốc, phương thức đấu thầu công khai có thể tiết kiệm chi phí khoảng 10% so với dự kiến. Chính phủ Trung Quốc mỗi năm trung bình chi khoảng 800 tỷ nhân dân tệ. Nếu dùng phương thức đấu thầu có thể tiết kiệm 80 tỷ nhân dân tệ. Do đó, phương thức đấu thầu có thể nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

Khi tổ chức đấu thầu, các tiêu chí về thực lực kinh tế, uy tín kinh doanh, dịch vụ hậu mãi đều được quy định chặt chẽ. Các doanh nghiệp nếu muốn tham gia đấu thầu, thắng thầu thì phải phấn đấu đạt tới các tiêu chí đó. Vì vậy, đấu thầu công khai có thể thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của các doanh nghiệp.

Như vậy, số tiền mua sắm của chính phủ lớn, có ảnh hưởng nhất định đối với sự tăng trưởng của nền kinh tế. Do đó, với sự phối hợp của các chính sách kinh tế khác, chính phủ có thể thông qua việc điều chỉnh quy mô mua sắm để thực hiện sự điều hành vĩ mô đối với nền kinh tế, tác động đến tốc độ tăng trưởng thúc đẩy sự phát triển liên tục, ổn định, lành mạnh của nền kinh tế.

Cơ quan nhà nước các cấp, các đơn vị sự nghiệp và đoàn thể xã hội thực hiện quản lý ngân sách (cơ quan mua sắm), sử dụng nguồn vốn tài chính (bao gồm vốn trong ngân sách và vốn ngoài ngân sách) khi mua sắm hàng hóa, dịch vụ, xây dựng công trình cho cơ quan thực hiện: “Quy định tạm thời về quy trình mua sắm của chính phủ” do bộ tài chính ban hành. Vốn trong ngân sách nói đây bao gồm vốn trong dự toán và vốn cấp thêm trong quá trình thực hiện dự toán. Vốn ngoài ngân sách bao gồm vốn đã nộp vào tài khoản chuyên dùng theo quy định và được cơ quan tài chính cho phép giữ lại và sử dụng.

Bên cạnh đó, cơ quan tài chính là cơ quan chức năng, quản lý việc mua sắm của chính phủ, thực hiện sự lãnh đạo thống nhất và phân cấp quản lý theo quan hệ lệ thuộc tài chính giữa ngành và đơn vị. Cơ quan tài chính các cấp cần xây dựng, kiện toàn chế độ quản lý, kế hoạch mua sắm của chính phủ, bảo đảm cho các chương trình mua sắm của chính phủ có thể tiến hành theo kế hoạch.

Mặt khác, các hạng mục mua sắm của chính phủ đạt trị giá từ mức do chính phủ hoặc do Bộ tài chính quy định trở lên phải áp dụng phương pháp gọi thầu hoặc mời thầu công khai. Nếu vì nguyên nhân đặc biệt, cần thực hiện phương thức đàm phán có tính cạnh tranh, hỏi giá hoặc chọn nguồn cung cấp duy nhất thì trước khi thực hiện phải được sự phê chuẩn của cơ quan tài chính cung cấp. Trong phạm vi một năm, cơ quan mua sắm chỉ được mua sắm một lần cùng một hạng mục mua sắm. Về phương thức, biện pháp mua sắm những hạng mục dưới định mức được thực hiện theo quy định của cơ quan tài chính cung cấp.

Cơ quan mua sắm là cơ quan thực thi hoạt động mua sắm của chính phủ. Cơ quan mua sắm được chia thành cơ quan mua sắm tập trung và đơn vị mua sắm.

Cơ quan mua sắm tập trung là bộ máy chuyên trách do chính phủ hoặc cơ quan tài chính của chính phủ lập ra để thực hiện việc mua sắm của chính phủ. Chức năng chủ yếu của nó là thực hiện mua sắm tập trung, mua sắm những loại hàng hóa, dịch vụ được ghi vào danh mục mua sắm tập trung, tổ chức những hoạt động mua sắm lớn bằng tiền ngân sách, thay mặt đơn vị mua sắm để tổ chức công việc mua sắm theo sự ủy thác của đơn vị đó, thực hiện công việc mua sắm do cơ quan chủ quản việc mua sắm của chính phủ giao phó. Đơn vị mua sắm tập trung của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan trung ương của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, cơ quan khác ở trung ương và các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Bộ phận chủ quản việc mua sắm chính phủ của cơ quan tài chính không được tham gia và can thiệp vào hoạt động thương mại cụ thể có liên quan đến việc mua sắm. Một yếu tố quan trọng là cơ quan mua sắm và tổ chức mua sắm xã hội phải căn cứ vào pháp luật, pháp quy và điều lệ có liên quan để triển khai phương pháp mua sắm. Đơn vị mua sắm là tổ chức mua sắm ngoài cơ quan mua sắm tập trung. Chức trách chủ yếu của nó là: thực hiện mua sắm phân tán, tức là mua sắm những thứ không ghi vào danh mục mua sắm tập trung kể cả các hoạt động mua sắm thống nhất do cơ quan chủ quản việc mua sắm tổ chức trong hệ thống của mình. Tổ chức mua sắm xã hội (tổ chức xã hội) là tổ chức gọi thầu của xã hội được thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, năng lực gọi thầu và tiến hành hoạt động gọi thầu sau khi được cơ quan tài chính thừa nhận tư cách pháp nhân.

Để việc mua sắm công được thực hiện một cách hệ thống, các văn bản pháp luật của Trung Quốc quy định một trình tự mua sắm chính phủ chặt chẽ. Theo đó, trình tự mua sắm của chính phủ bao gồm: lập dự toán mua sắm, tổng hợp kế hoạch mua sắm, xác định và thực hiện phương thức mua sắm, ký và thực hiện hợp đồng mua sắm, nghiệm thu, thanh toán tiền.

Dự toán mua sắm là kế hoạch nội dung mua sắm trong năm của cơ quan cần mua sắm, là một bộ phận hợp thành của dự toán của cơ quan đó. Cơ quan cần mua sắm căn cứ vào yêu cầu của cơ quan tài chính, soạn thảo dự toán mua sắm và sau khi cơ quan chủ quản rà soát, tổng hợp thì báo cho cơ quan tài chính cùng cấp kiểm tra.

Bên cạnh đó, cơ quan chủ trì việc mua sắm của chính phủ phải căn cứ vào dự toán của các ngành đã được phê duyệt, tổng hợp lại theo mặt hàng, theo hạng mục để soạn thảo kế hoạch mua sắm cấp mình rồi chuyển cho cơ quan mua sắm. Kế hoạch mua sắm là phương án cụ thể để thực hiện mua sắm đồng thời là căn cứ thực hiện và kiểm tra việc mua sắm. Nội dung kế hoạch mua sắm bao gồm: danh mục mua sắm trong năm, hình thức tổ chức mua sắm của các hạng mục mua sắm, phương thức mua sắm, biện pháp thanh toán tiền. Cơ quan mua sắm tập trung thực hiện việc mua sắm những hạng mục được ghi vào danh mục mua sắm tập trung. Các đơn vị mua sắm thực hiện việc mua sắm những hạng mục phân tán.

Thêm vào đó, sau khi nhận được kế hoạch mua sắm đã được cơ quan tài chính phê duyệt, bộ phận chủ quản của cơ quan mua sắm phải gửi cho cơ quan chính quyền cấp mình bản kê những hạng mục mua sắm tập trung trong thời hạn quy định. Bản kê này phải ghi rõ tên hàng, quy cách, số lượng, trị giá, thời gian giao hàng hoặc thời gian khởi công, thời gian hoàn thành công trình, đơn vị nhận hàng… Trên cơ sở đó, cơ quan tài chính căn cứ vào dự toán và kế hoạch mua sắm để kiểm tra bản kê danh mục mua sắm, nếu không có gì sai sót thì giao cho cơ quan mua sắm tập trung thực hiện. Nơi nào chưa thành lập cơ quan mua sắm tập trung thì ủy thác cho tổ chức mua sắm của xã hội thực hiện. Ngoài ra, cơ quan thực hiện việc mua sắm tập trung phải căn cứ vào phạm vi mua sắm đã ghi trong kế hoạch mua sắm để tổ chức hoạt động mua sắm. Cụ thể là: Đối với những hạng mục mua sắm theo phương pháp gọi thầu phải căn cứ theo yêu cầu, trình tự trong Luật Đấu thầu và các quy định có liên quan để biên soạn tài liệu gọi thầu, thông báo công khai hoặc gửi thư mời thầu, tiếp nhận hồ sơ dự thầu, tổ chức đấu thầu, đánh giá, kết luận và gửi hợp đồng mua sắm, các tài liệu có lien quan cho cơ quan tài chính cùng cấp. Đối với những hạng mục mua sắm theo phương thức đàm phán cạnh tranh phải tuân theo trình tự như:

Một, cơ quan mua sắm tập trung hoặc tổ chức mua sắm của xã hội xác định thành viên của tổ đàm phán, trình tự đàm phán, nội dung đàm phán, tiêu chuẩn lựa chọn người trúng thầu. Đơn vị mua sắm phải có đại diện trong tổ đàm phán.

Hai, tổ đàm phán dự thảo hợp đồng, đề xuất danh sách các nhà cung cấp được mời tham gia đàm phán, lý do mời những nhà cung cấp đó và báo cáo cho cơ quan tài chính cùng cấp.

Ba, tiến hành riêng rẽ với những nhà cung cấp. Trong quá trình đàm phán, các bên tham gia đàm phán nếu không được bên kia đồng ý, đều không được tiết lộ các tài liệu kỹ thuật, giá cả và các thông tin khác liên quan đến đàm phán.

Bốn, sau khi kết thúc đàm phán, tổ đàm phán phải yêu cầu các nhà cung cấp đưa ra báo giá cuối cùng, những cam kết cần thiết trong thời gian quy định để tổ đàm phán quyết định người trúng thầu rồi gửi biên bản đàm phán

Theo quy định của pháp luật Trung Quốc, khi mua sắm tài sản chính phủ, đối với những hạng mục mua sắm theo phương thức hỏi mua, cơ quan mua sắm phải tuân theo trình tự như cơ quan mua sắm tập trung hoặc tổ chức mua sắm của xã hội xác định thành viên tổ giao dịch, xác định cơ cấu giá, tiêu chuẩn trúng thầu. Đơn vị mua sắm phải có đại diện trong tổ giao dịch. Tiếp theo, tổ giao dịch đề xuất danh sách các nhà cung cấp, lý do chọn các nhà cung cấp đó và báo cáo cho cơ quan tài chính cùng cấp. Việc hỏi giá phải tiến hành một cách công bằng, người báo giá chỉ được báo giá một lần, không được thay đổi. Người trúng thầu phải là người đáp ứng được các yêu cầu mua sắm với mức giá thấp nhất. Trong vòng 5 ngày sau khi kết thúc giao dịch, tổ giao dịch phải gửi biên bản về quá trình giao dịch và thuyết minh lý do chọn người trúng thàu cho các cơ quan tài chính cùng cấp.

Ngoài ra, khi đơn vị mua sắm thực hiện các hoạt động mua sắm phân tán có giá trị trên định mức cũng phải tiến hành theo trình tự quy định trong Quy định mua sắm của Chính phủ Trung Quốc để gọi thầu, đàm phán cạnh tranh, hỏi giá.

Sau khi xác định được người trúng thầu, các bên phải ký kết hợp đồng theo quy định về giám sát hợp đồng mua sắm của chính phủ. Các hợp đồng mua sắm tập trung có thể ký kết giữa cơ quan mua sắm tập trung với người trúng thầu, hoặc cơ quan mua sắm tập trung và đơn vị mua sắm (đơn vị sử dụng) cùng ký với người trúng thầu. Hợp đồng mua sắm phân tán do đơn vị mua sắm (đơn vị sử dụng) ký với người trúng thầu. Trong vòng 7 ngày sau khi ký kết hợp đồng, cơ quan mua sắm phải gửi một bản sao hợp đồng cho cơ quan chính quyền cùng cấp. Ngoài ra, các bên ký kết hợp đồng phải nghiêm chỉnh thực hiện hợp đồng, không được tự ý sửa chữa hoặc hủy hợp đồng. Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nếu cần sửa đổi điều khoản nào, hai bên phải thương lượng với nhau, do vậy nếu sửa đổi hợp đồng với nội dung tăng giá trị mua sắm vượt ngoài dự toán thì phải báo cho cơ quan cùng cấp xem xét. Khi hợp đồng mua sắm chấm dứt cơ quan thực hiện mua sắm phải báo cáo cho cơ quan tài chính cùng cấp biết. Việc nghiệm thu hợp đồng do đơn vị sử dụng thực hiện, cơ quan chủ quản mua sắm của cơ quan tài chính không được tham gia nghiệm thu hợp đồng mua sắm.

Đối với việc thanh toán tiền mua sắm, cơ quan mua sắm căn cứ vào các văn bản pháp luật có lien quan, gửi công văn đề nghị thanh toán cùng với văn bản có liên quan như chứng nhận của cơ quan nghiệm thu, báo cáo kết quả nghiệm thu, báo cáo thực hiện hợp đồng, tài khoản người trúng thầu…. cho cơ quan tài chính. Cơ quan tài chính cùng cơ quan mua sắm kiểm tra các văn bản nói trên, nếu không có gì sai sót thì thanh toán tiền cho người trúng thầu theo quy định của hợp đồng và tiến độ thực hiện hợp đồng.

Việc mua sắm công được giám sát một cách chặt chẽ nhằm tránh tình trạng lãng phí, thất thoát và tham nhũng. Như vậy, cơ quan tài chính phải tăng cường giám sát hoạt động mua sắm của chính phủ. Việc giám sát hoạt động mua sắm này gồm những nội dung như: tính phù hợp với các quy định của pháp luật; có phù hợp với kế hoạch được phê duyệt, tính chính xác về phương thức và trình tự mua sắm theo quy định của pháp luật, quy trình thủ tục thanh toán có đúng quy định không….

Ngoài ra, cơ quan tài chính phải căn cứ vào yêu cầu quản lý, phối hợp với các cơ quan hữu quan, đánh giá tình hình vận hành hạng mục mua sắm. Bên cạnh đó, cơ quan thanh tra và cơ quan kiểm toán các cấp giám sát hoạt động mua sắm của chính phủ theo quy định của pháp luật, đặc biệt đối với các hoạt động mua sắm quan trọng hoặc có giá trị lớn, cơ quan thanh tra phải tham gia giám sát ngay từ đầu.

Mặt khác, đối với các sản phẩm nước ngoài, cơ quan mua sắm cần được sự xác nhận của các cơ quan chuyên môn hoặc nhóm các chuyên gia kỹ thuật do sản phẩm trong nước không đáp ứng được nhu cầu sử dụng, hoặc thông qua mời thầu công khai, chứng minh rằng phải mua của nước ngoài và sau khi được cơ quan tài chính cùng cấp đồng ý, sẽ tổ chức mời thầu công khai để mua của nước ngoài, nhưng nội dung mời thầu không được có sự thay đổi về thực chất so với nội dung mời thầu trong nước.

Như vậy, hoạt động mua sắm của chính phủ ngày càng được thể chế hóa, công khai hóa, công tác quản lý tài chính công được quy phạm hóa, hợp lý hóa nhằm giảm bớt chi phí quản lý hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý hành chính.

Đã xem 69 lần

Đăng ký nhận email

Đăng ký email để có thể có được những cập nhật mới nhất về tải liệu được đăng tải trên website

Tập san đã phát hành