Thứ tư, 26 Tháng 9 2018 08:08

Trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật của các cơ quan có thẩm quyền trong đánh giá hiệu quả pháp luật

Công tác kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền là một hoạt động phải được tiến hành thường xuyên nhằm rà soát, đánh giá những quy định, những biện pháp hoạt động của các cấp, các ngành, các cơ quan tìm ra những giải pháp tích cực, những ưu việt cũng như những thiếu sót, hạn chế của các bộ phận để từng bước hoàn thiện bộ máy nhà nước, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải tiến các phương pháp hoạt động nhằm đạt hiệu quả cao nhất trong các lĩnh vực hoạt động nhà nước. Hoạt động kiểm tra, giám sát còn là phương tiện quan trọng để phòng ngừa, ngăn chặn, phát hiện và xử lý những biểu hiện vi phạm pháp luật xâm hại tới trật tự quản lý nhà nước, lợi ích Nhà nước, lợi ích xã hội và lợi ích công dân, bảo đảm cho pháp luật được tuân thủ chính xác triệt để, tránh được tình trạng tuỳ tiện, tự do vô tổ chức trong các hoạt của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, của công dân và các chủ thể pháp luật khác. Vì vậy, cần hoàn thiện hơn nữa cơ chế kiểm tra, giám sát, nhất là hoạt động kiểm tra, giám sát tính hợp hiến, hợp pháp trong các hoạt động và quyết định của các cơ quan công quyền. Công tác kiểm tra, giám sát cần phải đẩy mạnh nhiều hơn nữa mới thực sự đáp ứng các yêu cầu bức xúc của cuộc sống và mong muốn của nhân dân. Để công tác kiểm tra, giám sát được tốt thời gian tới cần:  

1. Phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong công tác kiểm tra, giám sát

Phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật sẽ tránh được hiện tượng chồng chéo, trùng lặp trong hoạt động của mỗi cơ quan. Nhà nước nên tập trung nghiên cứu làm rõ những vấn đề về phạm vi, nội dung và cơ chế giám sát của Quốc hội, cũng như mỗi cơ quan của Quốc hội. Nên phân biệt rõ hoạt động giám sát với hoạt động kiểm sát, kiểm tra, thanh tra đồng thời, cũng phải chú ý tới sự tác động, hỗ trợ lẫn nhau vì cùng một mục đích của các loại hoạt động trên. Trong hoạt động giám sát của mình, Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội nên kết hợp việc nghe báo cáo với việc tích cực cử nhiều đoàn đi trực tiếp giám sát tại các địa phương, tại cơ sở. Khi cử các đoàn của Quốc hội đi cần phối hợp chặt chẽ với nhau và với các cơ quan của Chính phủ, của Toà án nhân dân tối cao, của Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Nên quy định ranh giới, phạm vi của từng vấn đề phải giám sát, tránh tình trạng một công việc hoặc tại một địa phương cùng một thời điểm nhiều đoàn thuộc các cơ quan khác nhau cùng đến giám sát. Để bảo đảm hiệu lực và chất lượng giám sát của các cơ quan có thẩm quyền cần lựa chọn những vấn đề cấp bách và trọng điểm, chuẩn bị kỹ với các cơ quan hữu quan để khi đưa ra xem xét là có thể yêu cầu cơ quan có trách nhiệm giải quyết dứt điểm, có những trường hợp cần yêu cầu giải quyết tại chỗ nơi đoàn đến kiểm tra giám sát.

2. Kiện toàn tổ chức và nâng cao năng lực cho các cơ quan làm công tác kiểm tra, giám sát

Để làm tốt công tác kiểm tra, giám sát trước hết phải thiết lập một cơ chế giám sát việc tuân theo pháp luật có chất lượng, kiện toàn tổ chức và tăng cường hoạt động của Quốc hội, bổ sung, củng cố bộ máy giúp việc của Quốc hội. Bố trí một đội ngũ cán bộ thực sự có năng lực, có phẩm chất cho ngành kiểm sát và các cơ quan thanh tra. Nhà nước ta nên nghiên cứu để sớm thành lập thiết chế phối hợp để giám sát việc thực hiện Hiến pháp. Tại các kỳ họp của Quốc hội, nên tiếp tục nâng cao chất lượng xem xét các báo cáo công tác của Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong việc thực hiện các nhiệm vụ hằng năm theo nghị quyết của Quốc hội cũng như tình hình thi hành các luật mà Quốc hội đã thông qua.

Chất lượng hoạt động thực hiện và áp dụng pháp luật cũng như hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền gắn liền với việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân. Các cơ quan nhà nước trong việc tiếp nhận và giải quyết công việc của Nhân dân thời gian qua còn nhiều thủ tục rưòm rà phức tạp, gây phiền hà, nhũng nhiễu, làm lãng phí thời gian, tiền bạc của Nhân dân. Đây là một trong những điều kiện để những công chức xấu lợi dụng sách nhiễu, đòi hối lộ trong xử lý công việc của dân. Một số cơ quan và công chức nhà nước có bổn phận và trách nhiệm giải quyết công việc của dân lại đặt mình ra ngoài pháp luật, lên trên Nhân dân. Vì vậy, nên tiếp tục chấn chỉnh công tác dân nguyện và việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân; khắc phục tình trạng vòng vo "kính chuyển" đặc biệt là "chuyển ngược" các đơn thư, khiếu nại, tố cáo của công dân từ cấp này đến cấp khác, từ ngành này sang ngành khác. Tổ chức tốt việc thực hiện Luật khiếu nại, Luật tố cáo, nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc giải quyết và trả lời đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân. Cần nghiên cứu để có cơ chế phối hợp tốt giữa các cơ quan chức năng ở Trung ương với các địa phương trong việc giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo của công dân. Mọi vi phạm pháp luật phải được xử lý kịp thời, nghiêm minh theo nguyên tắc mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, bất cứ ai, dù ở bất kỳ cương vị nào cũng phải sống và làm việc theo pháp luật, không cho phép dựa vào quyền thế để làm trái pháp luật. Củng cố hơn nữa các cơ quan có trách nhiệm trực tiếp đấu tranh chống tội phạm như Công an, Kiểm sát, Toà án, Thanh tra, v.v. về cả số lượng và chất lượng. Nâng cao phẩm chất, năng lực công tác cho cán bộ, công chức, tăng thêm kinh phí, phương tiện kỹ thuật hiện đại cho các cơ quan này để họ có đủ phương tiện, điều kiện cần thiết cho việc phát hiện, điều tra, giải quyết có hiệu quả các hiện tượng vi phạm pháp luật, đặc biệt là tội phạm.

3. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của các tổ chức chính tri - xã hội và Nhân dân

Để công tác kiểm tra, giám sát của các tổ chức chính trị - xã hội có chất lượng, cần thiết lập cơ chế giám sát và kiểm soát quyền lực hiệu quả. Phát huy vai trò giám sát của cơ quan dân cử, Mặt trận tổ quốc, các đoàn thể nhân dân trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí.

Làm tốt công tác tiếp nhận thông tin và xử lý khiếu nại, tố cáo. Có cơ chế, chính sách hữu hiệu để khuyến khích, khen thưởng và bảo vệ an toàn cho người phát hiện, tố cáo tham nhũng. Đẩy mạnh tuyên truyền giáo dục, phát huy vai trò và trách nhiệm của cơ quan thông tin truyền thông trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Nghiêm trị những hành vi       lợi dụng chống tham nhũng để vu khống, tố cáo sai sự thật. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong phòng, chống tham nhũng. Xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát để Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội, cán bộ, đảng viên, Nhân dân phát hiện, tích cực đấu tranh chống vi phạm pháp luật và các tệ nạn trong xã hội. Thường xuyên thực hiện chế độ thanh tra, kiểm tra, kiểm kê, kiểm soát bảo đảm tính minh bạch trong việc sử dụng ngân sách nhà nước, tài sản công, tài chính Đảng, đoàn thể, tài chính các doanh nghiệp nhà nước, các quỹ do Nhân dân đóng góp và do nước ngoài tài trợ. Tổ chức thật tốt để Nhân dân kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, những người có chức vụ, quyền hạn. Đổi mới cơ chế, xác định trách nhiệm của các cấp, các cơ quan, cán bộ, công chức trong việc giải quyết kịp thời khiếu nại, tố cáo của        công dân. Đồng thời, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, tạo điều kiện để Nhân dân tham gia quản lý xã hội, thảo luận và quyết định những vấn đề quan trọng liên quan trực tiếp tới Nhân dân.

4. Xử lý nghiêm minh mọi vi phạm pháp luật, đặc biệt là tội phạm

Những năm qua ở nước ta, dưới sự tác động của cơ chế thị trường, động lực cá nhân được giải toả, nhưng do cơ chế đó còn chưa hoàn chỉnh và sự tác động của mặt trái của cơ chế này nên tình trạng vi phạm kỷ cương phép nước có xu hướng gia tăng, tệ nạn xã hội và tham nhũng phát triển, đặc biệt là sự suy thoái về đạo đức, lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có cả cán bộ có chức, có quyền. Cuộc đấu tranh chống tham nhũng, buôn lậu và tội phạm thực sự là cuộc đấu tranh hết sức cam go, phức tạp. Thực tế chỉ ra rằng, công tác thanh tra, điều tra, xử lý những vụ việc vi phạm hết sức khó khăn và hiệu lực thấp. Nạn tham nhũng và buôn lậu mà Đảng và Nhà nước ta coi là "quốc nạn" là "một trong những nguy cơ có thể gây mất ổn định chính trị - xã hội". Nhưng có thể nói, việc tiến hành đấu tranh còn chưa triệt để, thiếu kiên quyết, thậm chí, có nơi chỉ dừng lại ở việc phổ biến chỉ thị, nghị quyết, chưa thực sự hành động, chưa kiểm tra, điều tra và xử lý kịp thời, nghiêm minh. Tư tưởng cục bộ, địa phương chủ nghĩa ở nhiều nơi còn khá nặng nề nên không ít trường hợp tham nhũng, buôn lậu, cố ý làm trái chính sách của Đảng, Nhà nước, gây hậu quả nghiêm trọng đến lợi ích chung ở một số nơi đã có biểu hiện của sự tham gia trực tiếp hoặc bắt nguồn từ những chủ trương sai trái của tập thể lãnh đạo một cơ quan đơn vị, một địa phương hay một tổ chức nào đó...

Với quy định là cơ quan, đơn vị, địa phương nào để xảy ra tham nhũng, buôn lậu thì người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương đó phải chịu trách nhiệm và bị thi hành kỷ luật, đã làm phát sinh một hiện tượng là những người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương dù không trực tiếp tham gia vào cũng tìm mọi cách cản trở việc phát hiện, điều tra và xử lý các vụ tham nhũng và buôn lậu ở cơ quan, đơn vị, địa phương mình... Vì vậy, Nhà nước ta cần phải có những quy định pháp luật đủ để xử lý nghiêm không chỉ đối với các cá nhân mà cả những cơ quan, tập thể vi phạm pháp luật. Đồng thời, phải có một cơ chế tổ chức, chỉ đạo cuộc đấu tranh chống tham nhũng, buôn lậu, vi phạm pháp luật mạnh hơn, có chất lượng cao hơn thì mới lập lại được trật tự, kỷ cương, mới nâng cao được hiệu lực quản lý của Nhà nước. Điều này đòi hỏi chúng ta cần tập trung làm tốt những công việc cơ bản sau đây:

- Tiếp tục kiện toàn bộ máy nhà nước, đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường quản lý nhà nước. Thực hiện công khai và dân chủ trong phân bổ ngân sách, kinh phí, duyệt các chương trình, dự án đầu tư. Kiểm tra chặt chẽ việc sử dụng, chi tiêu ngân sách nhà nước. Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý vốn trong doanh nghiệp nhà nước, quản lý tài sản công trong các cơ quan nhà nước. Hoàn thiện các tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, chấn chỉnh chế độ thống kê, kế toán, kiểm toán. Tiếp tục cải tiến chế độ tiền lương, bảo đảm cho công chức có thể sống liêm khiết bằng thu nhập từ tiền lương.

- Xử lý nghiêm minh, kịp thời các vụ tham nhũng, buôn lậu ở mọi nơi mọi cấp, đối với mọi cương vị. Tiếp tục kiên quyết xoá bỏ cơ chế "xin - cho", chống các hiện tượng cửa quyền, sách nhiễu và sự tắc trách, vô kỷ luật trong công việc của các cơ quan nhà nước và những người có chức vụ, quyền hạn.

- Kiện toàn các cơ quan bảo vệ pháp luật, đưa ra khỏi ngành những cán bộ, công chức, viên chức tham nhũng hoặc bao che, tiếp tay cho bọn tham nhũng, buôn lậu. Tăng cường đội ngũ cán bộ, công chức có năng lực, có phẩm chất cho các cơ quan bảo vệ pháp luật.

- Tăng cường giáo dục chính trị và phẩm chất đạo đức cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước. Lựa chọn người trong sạch, có đạo đức, có bản lĩnh chính trị, có kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn tham gia công tác đấu tranh chống tham nhũng, buôn lậu.

- Xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát để Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội, cán bộ, quần chúng nhân dân phát hiện và tích cực đấu tranh chống tham nhũng. Nâng cao vai trò của các cơ quan, phương tiện thông tin đại chúng trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, buôn lậu, tệ nạn lãng phí, quan liêu lợi dụng chức quyền để tham ô, nhận hối lộ, làm thất thoát tài sản Nhà nước, sách nhiễu Nhân dân.

- Tăng cường quản lý tiền và tài sản công, thực hiện quy chế dân chủ và công khai tài chính ở cơ sở và các cấp chính quyền. Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị phải gương mẫu và phải chịu trách nhiệm về tệ tham nhũng trong cơ quan, đơn vị của mình.

Tóm lại, công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật, xử lý nghiêm minh mọi vi phạm pháp luật chỉ có thể đạt được kết quả khi có sự phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, sự tích cực, tự giác của các cơ quan có thẩm quyền và sự tham gia đông đảo của quần chúng nhân dân, bảo đảm cho các công tác đó vừa mang tính chất triệt để, kiên quyết của quyền lực nhà nước vừa mang tính chất xã hội.

Đã xem 130 lần

Đăng ký nhận email

Đăng ký email để có thể có được những cập nhật mới nhất về tải liệu được đăng tải trên website

Tập san đã phát hành