Thứ sáu, 03 Tháng 7 2015 00:00

Cơ chế giám sát của cử tri trong hoạt động của hội đồng nhân dân và đại biểu HĐND các cấp

(Ảnh minh họa) (Ảnh minh họa)

Trong lịch sử cải tiến dân chủ trong xã hội, trình độ dân trí của nhân dân đã từng bước được nâng cao, vai trò giám sát của nhân dân đóng vai trò quan trọng, trở thành một phần không thể thiếu trong cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước. Sự trực tiếp tham gia giám sát của nhân dân trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội là một đòi hỏi tất yếu khách quan. Nhân dân là chính thể của quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước, sức mạnh công quyền chính là xuất phát từ nhân dân và phải được giám sát chặt chẽ bởi dân. Nhân dân tham gia trực tiếp giám sát các quyền lực nhà nước là nguyên tắc vận hành của nền chính trị ở Việt Nam. Giám sát nhân dân nói chung và giám sát của cử tri đối với các cơ quan dân cử nói riêng là đòi hỏi tất yếu của quá trình xây dựng xã hội dân chủ và nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân ở Việt Nam.

Nhân dân giám sát hội đồng nhân dân thông qua các đại biểu mà dân đã lựa chọn và bầu lên, thông qua các kỳ họp và các cuộc tiếp xúc cử tri. Nhân dân còn giám sát hội đồng nhân dân và đại biểu hội đồng nhân dân thông qua các đoàn thể nhân dân và các tổ chức kinh tế mà nhân dân tham gia, thông qua việc thực hiện Luật Khiếu nại và tố cáo, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Pháp lệnh Dân chủ cơ sở. Việc giám sát của nhân dân trong các hoạt động của hội đồng nhân dân và đại biểu hội đồng nhân dân cũng hiệu quả hơn thông qua các phương tiện thông tin đại chúng.

Giám sát thông qua các cuộc bầu cử hội đồng nhân dân các cấp là hình thức giám sát quan trọng nhất của cử tri. Nhân dân lựa chọn được những người thực sự đại diện cho ý chí, nguyên vọng của mình thông qua hoạt động bầu cử để trao quyền với phương châm chọn mặt gửi vàng. Song song với sự phát triển của đất nước, quá trình bầu cử các cơ quan dân cử ở nước ta luôn được cải thiện cả về thực tiễn và lý luận.

Để nhân dân tích cực tham gia giám sát xã hội, giám sát hoạt động của hội đồng nhân dân và đại biểu hội đồng nhân dân các cấp ngoài việc hoàn thiện cơ chế giám sát nhân dân cần phải xây dựng chiến lược nhằm nâng cao trình độ dân trí, pháp luật và tính dân chủ của nhân dân trong thời gian tới.

Việc xây dựng và hoàn thiện Luật giám sát của đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân giúp cho các cơ quan dân cử thực hiện các quyền và trách nhiệm giám sát của mình đối với các cơ quan hành chính về việc chấp hành nghiêm túc các quy định và quyết định của cơ quan dân cử. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện chế độ bầu cử các cơ quan dân cử, bảo đảm cho ứng viên tiếp xúc, đối thoại với cử tri, có đủ thông tin để nhận xét, trao đổi, lựa chọn và bầu cử đại biểu thực sự dân chủ trên cơ sở có sự lãnh đạo, hướng dẫn về cơ cấu, tiêu chuẩn.

Để các đại biểu luôn luôn bám sát thực tiễn, nắm chắc tâm tư, nguyện vọng, yêu cầu của dân cần phải quy định rõ rang hơn các hình thức thích hợp để duy trì sự liên hệ thường xuyên giữa người đại diện và cử tri, qua đó nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan dân cử để các cơ quan này thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước trong việc xem xét và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, của địa phương và là cơ quan đại diện của cho nguyện vọng nhân dân.

Thực tế hiện nay cho thấy, tình trạng hội đồng nhân dân các cấp hiện nay vẫn thiếu những chế tài để giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, các quy định hiện nay vẫn nặng về hình thức. Đội ngũ đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp chưa thực sự chủ động trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình và phần lớn đại biểu Hội đồng nhân dân hoạt động vẫn mang tính hành chính hóa. Bên cạnh đó, các đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp vẫn hoạt động kiêm nhiệm, thời gian dành cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của đại biểu Hội đồng nhân dân không nhiều, không đảm bảo tính chuyên nghiệp. Nhiều đại biểu hội đồng nhân dân các cấp không nắm được chức năng, nhiệm của người đại biểu dân cử và các kỹ năng hoạt động dẫn đến sự lúng túng trong công việc. Ngoài ra, nhược điểm về kỹ năng hoạt động cũng thể hiện sự hạn chế của các đại biểu bên cạnh sự hạn chế về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ nhất là về những lĩnh vực có tính chuyên ngành. Do vậy, hoạt động giám sát của đại biểu Hội đồng nhân dân vẫn chưa thực sự hiệu quả, còn nhiều hạn chế, bất cập, chưa thực sự phản ánh được những yêu cầu cốt yếu, những vấn đề nhân dân quan tâm trong nội dung hoạt động của hội đồng nhân dân các cấp.

Việc hoàn thiện các thể chế liên quan đến sự giám sát của cử tri đối với Hội đồng nhân dân các cấp và đại biểu Hội đồng nhân dân một cách toàn diện và đồng bộ là rất cần thiết, trong đó cần phải tăng cường vai trò của hoạt động giám sát nhân dân cũng như sự tự giác tham gia của hệ thống chính trị và toàn thể nhân dân ở các phương diện sau:

  - Quán triệt quan điểm và tư tưởng của Đảng về tăng cường hiệu quả của hoạt động giám sát của nhân dân được ghi nhận trong các văn kiện, cương lĩnh của Đảng. Quan điểm của Đảng về giám sát nhân dân cần phải được thể chế hóa thành pháp luật để tạo cơ sở pháp lý điều chỉnh hoạt động giám sát của nhân dân.

  - Đổi mới cơ chế hoạt động của đại biểu Hội đồng nhân dân. Trong các cuộc tiếp xúc với cử tri đại biểu hội đồng nhân dân, không chỉ tuyên truyền, giải thích, phổ biến nghị quyết, kết quả kỳ họp, thu thập nguyện vọng của cử tri, mà còn phải toạ đàm, đối thoại, giải đáp ý kiến của cử tri, tiếp thu yêu cầu, kiến nghị của cử tri về những vấn đề đang bức xúc ở mỗi địa phương, đánh giá tình hình, kết quả hoạt động của các cơ quan nhà nước ở địa phương và có những giải pháp cụ thể để đưa nguyện vọng chính đáng, đúng luật của dân vào đời sống mét cách nhanh nhất, hiệu quả nhất.

- Hoàn thiện hệ thống pháp luật thông qua việc ban hành Luật trưng cầu ý dân, Ban hành luật giám sát của Quốc hội, hội đồng nhân dân làm cơ sở cho việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân cũng các quy định tạo cơ sở pháp lý bảo đảm cho nhân dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo của mình. Đồng thời, cần có quy định cụ thể về trách nhiệm, thủ tục xem xét kiến nghị, ý kiến của nhân dân và đánh giá, sử dụng kết qủa trưng cầu dân ý. Hệ thống hóa những văn bản dưới luật về quy chế dân chủ cơ sở để nâng Pháp lệnh dân chủ cơ sở thành Luật Về Dân chủ cơ sở.

  - Đổi mới hoạt động tại kỳ họp của hội đồng nhân dân. Cần có cơ chế để các kỳ họp Hội đồng nhân dân có thể xem xét kết qủa thực hiện các nghị quyết của hội đồng nhân dân một cách cụ thể, khách quan; đánh giá các tiêu cực, hạn chế và quy rõ trách nhiệm cho cơ quan, tổ chức và cá nhân cụ thể cùng các chế tài tương ứng. Nhân dân có thể bãi nhiệm đại biểu hoặc đề nghị các cơ quan có trách nhiệm xử lý những cá nhân để xảy ra các vi phạm, không thực hiện đúng các nghị quyết, quyết định của hội đồng nhân dân các cấp.

  Tiếp tục hoàn thiện và chi tiết hóa các quy định về bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là rất cần thiết, đảm bảo các đại biểu tham gia ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân luôn đáp ứng được các tiêu chuẩn về độ tuổi, sức khoẻ, năng lực hoàn thành nhiệm vụ, trình độ văn hóa bên cạnh yếu tố năng lực, phẩm chất, có tâm huyết và ý chí tham gia hoạt động của hội đồng nhân dân các cấp.

- Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về tổ chức và hoạt động của hội đồng nhân dân các cấp, trong đó, quy định rõ hơn nhiệm vụ và quyền hạn của đại biểu, bảo đảm cho họ đủ quyền, thực quyền và hoạt động có hiệu quả…

  - Nhận thức của nhân dân về tầm quan trọng của hoạt động giám sát đối với bộ máy nhà nước và các cơ quan dân cử cần phải được nâng cao hơn nữa. Bằng các hoạt động tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho nhân dân, nâng cao ý thức pháp luật của nhân dân, khuyến khích các tầng lớp nhân dân tham gia đối thoại với các cơ quan, cán bộ công chức.

  Như vậy, giám sát của nhân dân đối với mọi hoạt động của Nhà nước, nhất là các cơ quan dân cử và đại biểu các cơ quan dân cử là quan điểm thống nhất được Đảng ta thừa kế và phát triển trong quá trình lãnh đạo đất nước.

Việc giám sát của cử tri đối với hội đồng nhân dân và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là hoàn toàn phù hợp với yêu cầu khách quan trong giai đoạn hiện nay. Tuy nhiên, việc hoàn thiện các cơ chế, chính sách trong việc bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, chức năng hoạt động của Hội đồng nhân dân, đại biểu hội đồng nhân cũng như cơ chế giám sát của cử tri đối với người đại diện của mình là rất cần thiết nhằm đảm bảo Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, là cơ quan đại diện cho quyền lợi, thể hiện tâm tư, nguyện vọng của nhân dân. Hội đồng nhân dân các cấp cũng đồng thời là cơ quan có thẩm quyền quyết định chính sách những vấn đề quan trọng liên quan trực tiếp đến đời sống của nhân dân.

Đã xem 317 lần

Đăng ký nhận email

Đăng ký email để có thể có được những cập nhật mới nhất về tải liệu được đăng tải trên website

Tập san đã phát hành