Thứ hai, 06 Tháng 7 2015 00:00

Hoàn thiện quy trình bầu cử đại biểu HĐND

(Ảnh minh họa) (Ảnh minh họa)

Hiến pháp 2013 tiếp tục ghi nhận và phát triển quyền bầu cử với tư cách là quyền chính trị cơ bản của công dân. Thông qua bầu cử cử tri đưa ra quyết định của họ theo các cách thức mà pháp luật quy định để chọn ra các đại biểu đại diện cho mình nắm giữ các chức vụ trong cơ quan dân cử của chính quyền ở trung ương và địa phương trong phạm vi lãnh thổ của Việt Nam. Hiến pháp năm 2013 đã quy định Hội đồng bầu cử quốc gia - cơ quan do Quốc hội thành lập, có nhiệm vụ tổ chức việc bầu cử đại biểu Quốc hội và chỉ đạo, hướng dẫn việc bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp. Do đó,cần thiết phải sửa đổi, bổ sung các luật về bầu cử hiện hành để cụ thể hóa quy định mới này của Hiến pháp, xác định rõ vai trò, trách nhiệm của Hội đồng bầu cử quốc gia trong việc bầu cử đại biểu Quốc hội và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân;

Ðối với bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, Hội đồng bầu cử có những nhiệm vụ và quyền hạn là: Lãnh đạo, chỉ đạo việc tổ chức bầu cử trong cả nước; kiểm tra, đôn đốc việc thi hành quy định của pháp luật về bầu cử; Chỉ đạo công tác thông tin, tuyên truyền và vận động bầu cử; Chỉ đạo công tác bảo vệ an ninh, trật tự, an toàn xã hội trong bầu cử; Quy định mẫu phiếu bầu bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân; Hủy bỏ kết quả bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân và quyết định ngày bầu cử lại ở đơn vị bầu cử đó.

   Hội đồng bầu cử, Ủy ban bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, Ban bầu cử và Tổ bầu cử không được vận động bầu cử cho những người ứng cử. Các tổ chức phụ trách công tác bầu cử làm việc theo tập thể, khi có ít nhất hai phần ba tổng số thành viên tham dự hì các cuộc họp sẽ được tiến hành, khi có quá nửa số thành viên biểu quyết tán thành thì các quyết định sẽ được thông qua. Các tổ chức phụ trách bầu cử có thể tập trung cán bộ tổ chức xã hội giúp việc, công chức của các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội theo quyết định của Chủ tịch Hội đồng bầu cử, Chủ tịch Ủy ban bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh hoặc của Trưởng ban bầu cử.

   Cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, tổ chức chính trị, đơn vị vũ trang nhân dân có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức phụ trách bầu cử thực hiện nhiệm vụ của mình. Hội đồng bầu cử hoàn thành nhiệm vụ đối với bầu cử đại biểu Quốc hội sau khi đã trình Quốc hội khóa mới biên bản tổng kết cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và tài liệu, hồ sơ về bầu cử đại biểu Quốc hội. Hội đồng bầu cử hoàn thành nhiệm vụ đối với bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân sau khi các Ủy ban bầu cử đã trình biên bản tổng kết cuộc bầu cử và tài liệu, hồ sơ về bầu cử tại kỳ họp thứ nhất của Hội đồng nhân dân khóa mới.

   Ủy ban bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, Tổ bầu cử, Ban bầu cử hoàn thành nhiệm vụ đối với bầu cử đại biểu Quốc hội sau khi Hội đồng bầu cử kết thúc việc tổng kết công tác bầu cử đại biểu Quốc hội trong cả nước. Ủy ban bầu cử hoàn thành nhiệm vụ đối với bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân sau khi Ủy ban bầu cử đã trình biên bản tổng kết cuộc bầu cử và tài liệu, hồ sơ về bầu cử tại kỳ họp thứ nhất Hội đồng nhân dân khóa mới. Tổ bầu cử, Ban bầu cử hoàn thành nhiệm vụ đối với bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân sau khi Ủy ban bầu cử hoàn thành xong việc tổng kết công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân.

   Hội đồng Bầu cử quốc gia là một chế định, với những nhiệm vụ đã được xác định rõ bao gồm tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội và hướng dẫn, chỉ đạo công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Chủ tịch Hội đồng do Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm, các thành viên khác do Quốc hội phê chuẩn. Dự thảo Luật cần được tiếp tục rà soát, làm rõ thêm các quy định về chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ cụ thể và cơ cấu tổ chức của Hội đồng, làm rõ hơn trách nhiệm của Hội đồng trong quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội; Vai trò của Hội đồng Bầu cử quốc gia trong hướng dẫn, chỉ đạo mối quan hệ giữa Hội đồng Bầu cử quốc gia với chính quyền địa phương, bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương cũng như với các tổ chức, cơ quan có tham gia vào quy trình bầu cử...

   Ngoài ra, việc phân chia các quyền hạn, chức năng, nhiệm vụ và vai trò của Hội đồng bầu cử quốc gia thành 3 nhóm nhiệm vụ độc lập thể hiện ở 3 điều riêng như trong dự thảo Luật cũng cần được cân nhắc kỹ để tránh việc nhầm lẫn trong quy định về quyền hạn, chức năng, nhiệm vụ và vai trò của cơ quan này hoặc trùng lặp trong nội dung quy định tại các điều luật nói trên.

   Đáng chú ý, trong khi trách nhiệm tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội được giao cho Hội đồng Bầu cử quốc gia thì việc chủ trì tổ chức bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân lại chưa được xác định cụ thể là trách nhiệm của cơ quan nào. Do đó, đề nghị trong Luật cần quy định rõ ràng hơn về trách nhiệm của Hội đồng Bầu cử quốc gia và của các cơ quan khác trong việc tổ chức bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân nhằm bảo đảm tính thông suốt, đồng bộ trong công tác tổ chức bầu cử, nhất là khi các cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân lại được tổ chức trong cùng một ngày. Trong Luật cũng cần quy định rõ ràng số lượng thành viên của Hội đồng Bầu cử quốc gia, quy định tiêu chuẩn tiếp nhận thành viên hoặc cơ cấu đại diện của các tổ chức, cơ quan sẽ tham gia vào Hội đồng tương tự như đối với Hội đồng Bầu cử ở trung ương để làm cơ sở cho Quốc hội xem xét, phê duyệt danh sách thành viên Hội đồng Bầu cử quốc gia theo đúng như quy định của Hiến pháp. Đây là lần đầu tiên Hội đồng bầu cử quốc gia được Hiến định trong Hiến pháp là một thiết chế độc lập, điều này sẽ góp phần hạn chế những bất cập trong cơ chế quản lý, tổ chức bầu cử hiện nay, đồng thời nhằm phát huy hơn nữa quyền làm chủ của nhân dân.

   Điều 117, Hiến pháp hiện hành quy định, Hội đồng bầu cử quốc gia là cơ quan do Quốc hội thành lập, có nhiệm vụ tổ chức bầu cử Đại biểu Quốc hội; chỉ đạo và hướng dẫn công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Hội đồng bầu cử quốc gia gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và các Ủy viên. Tổ chức, chức năng, quyền hạn và nhiệm vụ cụ thể của Hội đồng bầu cử quốc gia và số lượng thành viên Hội đồng bầu cử quốc gia do luật định. Như vậy, chức năng nhiệm vụ chủ yếu của Hội đồng bầu cử quốc gia là tổ chức bầu cử, bầu cử lại Đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp bảo đảm theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín… 

Để khắc phục những bất cập, thiếu sót, hạn chế của cơ chế tổ chức, quản lý bầu cử ở Việt Nam hiện nay, Hiến pháp năm 2013 đã quy định việc bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là phù hợp với xu hướng chung của Quốc tế. Đồng thời xác định Hội đồng bầu cử quốc gia là một thiết chế độc lập nhằm phát huy bản chất dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân.

Điểm khác biệt là Hiến pháp năm 2013 quy định Hội đồng bầu cử Quốc gia do Quốc hội thành lập, còn Hiến pháp năm 1999 lại quy định Hội đồng bầu cử do Ủy ban thường vụ Quốc hội thành lập. Tuy nhiên, Hiến pháp năm 2013 không quy định về các thức thành lập Hội đồng bầu cử mà vấn đề này sẽ được quy định trong Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Trong dự thảo Luật bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2015 xác định cụ thể về các nhiệm vụ của Hội đồng bầu cử quốc gia, nhưng do đặc thù của công tác bầu cử nước ta nên các nhiệm vụ quyền hạn của Hội đồng bầu cử quốc gia theo hướng kế thừa và bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng bầu cử ở trung ương như trong luật Bầu cử hiện hành.

Bên cạnh đó, việc xác lập nguyên tắc hoạt động của Hội đồng bầu cử quốc gia theo chế độ tập thể, quyết định theo đa số. Các cuộc họp được tiến hành khi có ít nhất hai phần ba tổng số thành viên của Hội đồng bầu cử quốc gia tham dự; các quyết định được thông qua khi có quá nửa tổng số thành viên biểu quyết tán thành.

Để khắc phục triệt để tình trạng chồng chéo với nhiệm vụ của Hội đồng bầu cử quốc gia, không quy định Ủy ban Thường vụ Quốc hội là cơ quan chủ trì việc bầu cử đại biểu Quốc hội như hiện nay vì thẩm quyền này được Hiến pháp trao cho Hội đồng bầu cử quốc gia. Do vậy, nên quy định Ủy ban Thường vụ Quốc hội có trách nhiệm giám sát việc bầu cử đại biểu Quốc hội, giám sát hoạt động của Hội đồng bầu cử quốc gia, ấn định và công bố ngày chính xác bầu cử đại biểu Quốc hội; dự kiến về cơ cấu thành phần của đại biểu Quốc hội, số lượng đại biểu Quốc hội được bầu của tổ chức chính trị, tổ chức xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân, cơ quan Nhà nước ở Trung ương và cơ sở.

Đã xem 281 lần

Đăng ký nhận email

Đăng ký email để có thể có được những cập nhật mới nhất về tải liệu được đăng tải trên website

Tập san đã phát hành